ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 6-р сарын 19

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп [Францын] Версалийн ордонд Ираны талтай түүхэн Исламабадын харилцан ойлголцлын санамж бичиг [ХОСБ]-т гарын үсэг зурлаа. Цагаан ордны нэгэн албан тушаалтан гарын үсэг зурсныг баталж, гарын үсэгтэй баримт бичгийн зургийг Ираны албаны хүмүүс болон зуучлагч орнуудад нэн даруй илгээсэн гэж мэдэгджээ. Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан тус гэрээнд цахимаар, зайнаас гарын үсэг зуржээ. Ираны хагас албан ёсны Tasnim мэдээллийн агентлаг түүний гарын үсэг зурсан ХОСБ-ийг үзүүлж буй зургуудыг нийтэлсэн байна. Хэлэлцээр одоо хүчин төгөлдөр болсон тул [Швейцар улсын] Женев хотод өмнө нь хийхээр төлөвлөж байсан албан ёсны гарын үсэг зурах ёслол цуцлагдсан ч Ираны хэлэлцээрийн багууд төлөвлөсний дагуу тийшээ очно. Ираны хүсэлтээр ХОСБ-ийн бичгийн перс хэл дээрх хувилбарыг бэлтгэж байгаа бөгөөд хоёр тал алба ёсоор гарын үсэг зурна. Энэ нь эх хувийн хамт албан ёсны эх бичвэрээр хүлээн зөвшөөрөгдөнө. Уг гэрээг байгуулахад засгийн газар нь тусалсан Пакистаны ерөнхий сайд Шехбаз Шариф Исламабадын ХОСБ даруй хүчин төгөлдөр болж байгааг мэдэгджээ. Эхний алхам болгон Иран улс Ормузын хоолойг нэн даруй дахин нээж, АНУ Ираны боомтуудад тогтоосон тэнгисийн цэргийн бүслэлтээ цуцална. Пакистаны ерөнхий сайд Шариф АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампт баяр хүргэж, энх тайвны үйл хэргийг ахиулсны төлөө Ираны Дээд удирдагч Аятолла Сейед Можтаба Хоссейни Хаменеи, Ираны ерөнхийлөгч Пезешкиан нарт хүндэтгэлээ илэрхийлжээ. (Фокс Ньюс)

АНУ-ын ХМТ [Холбооны мөрдөх товчоо] болон Google компани 2023 оноос хойш 9,000 орчим хуурамч вэбсайт, 1 сая гаруй залилангийн URL [нэгдсэн нөөцийн байршуулагч] ажиллуулан, 3.8 сая гаруй кредит картын мэдээлэл хулгайлан, 1.9 тэрбум орчим ам.долларын учруулсан гэгдэж буй ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-аар дэмжигдсэн Outsider Enterprise луйврын сүлжээг татан буулгасан бол эрх баригчид “Риптайд” ажиллагааны хүрээнд сервер, домэйн хаягууд, Shopify дэлгүүр, Telegram бот болон 100,000 орчим USDT [Tether тогтвортой койноор ойролцоогоор 100,000 ам.доллар]-г хураан авчээ. (VNReview)

Их Британийн ерөнхий сайд Кир Стармер 2027 оны хавар орчмоос 16-аас доош насны хүүхдүүдийг Snapchat, TikTok, Instagram, YouTube, Facebook, X зэрэг томоохон олон нийтийн сүлжээний платформ ашиглахыг хориглох, мөн танихгүй хүмүүст хүүхдүүдтэй холбогдох боломж олгодог тоглоомын болон шууд дамжуулалтын функцүүдэд нэмэлт хязгаарлалт тавихаар төлөвлөж буйгаа мэдэгджээ. (Ройтерс)

Герман улс Бурунди, Кени, Руанда, Өмнөд Судан, Танзани, Уганда улсуудыг багтаадаг Зүүн Африкийн Нийгэмлэг [ЗАН]-ийн хэмжээнд Эбола өвчнөөс сэргийлэх бэлэн байдлыг бэхжүүлэхэд зориулан 3 сая евро олгохоо амлаж, ойролцоох өвчний дэгдэлт бүхий бүс нутгуудаас хил дамнан халдварлах эрсдэлтэй үед болзошгүй дэгдэлтийг эрт илрүүлж, хязгаарлахад туслах тандалтын систем, лабораторийн хүчин чадал, шуурхай хариу арга хэмжээ авах баг, олон нийтэд мэдлэг олгох хөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлэхээр болжээ. (Танзани Инсайт)

Шведийн 31,000 гаруй өвчтөний бараг 89,000 маммограммд хийсэн судалгаагаар ХОУ-т оношилгооны системүүд зарим тохиолдолд хөхний хорт хавдрын эрт үеийн шинж тэмдгийг оношлогдохоос 6 жилийн өмнө илрүүлж болохыг тогтоожээ. Энэ нь эмч нарт эрт сэрэмжлүүлэг өгч, ирээдүйн үзлэг, хөндлөнгийн оролцоог сайжруулах боломж олгож болох юм. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Азийн зах дэлгүүрүүдэд элбэг олдоцтой байдаг, өртөг багатай пандан навч нь хүчтэй уламжлалт эм болдог. Мэргэжилтнүүд уг навч нь чухал алкалоид, эслэг, зайлшгүй шаардлагатай амин дэмүүд агуулдгийг онцолж байна. Эдгээр бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь чихрийн шижин өвчний хяналтад цусан дахь сахрын түвшнийг тогтворжуулахад тусалж болох бөгөөд стрессийг намжаан, нойргүйдлийг эмчлэх, үе мөчний өвдөлтийг багасгах, биеийн хоргүйжүүлэх явцыг дэмжих боломжтойг зарим нотолгоо харуулж байна. (ВьетНамНет)

Австрали улс даяар тэмбүү өвчний дэгдэлт тархаж, нярайн төрөлхийн халдвар, нялхсын эндэгдэл өсөх санаа зовнилыг нэмэгдүүлж байна. Эрүүл мэндийн ажилтнууд ялангуяа алслагдсан болон уугуул иргэдийн бүс нутагт олон нийтэд хүрч ажиллах, шинжилгээнд хамруулах ажлыг эрчимжүүлж, эрт шинжилгээ, антибиотик эмчилгээ нь өвчнийг эдгээж, хүнд хүндрэлээс сэргийлдгийг онцолж байна. (ABC Ньюс Австралия)

Чанасан ногоон шошийг хөргөхөд удаан шингэдэг нүүрс ус болох тэсвэртэй цардуул нь нэмэгддэг бөгөөд энэ нь глюкоз огцом өсөхөөс сэргийлдэг. Энэ шош нь угаасаа эслэг, ургамлын уургаар хангадаг тул гликемийн индекс нь хэдийнээ бага байдаг. Үүнийг хөргөгчид хадгалах нь цусан дахь сахрыг тогтворжуулахад тусалж, ялангуяа чихрийн шижин өвчинтэй хүмүүст тустай болохыг судалгаа харуулж байна. Мэргэжилтнүүд үүнийг хүнсний ногоо, тослог багатай уурагтай хослуулж, чихэр нэмэхээс зайлсхийхийг зөвлөж байна. (Тань Ньень)

Дэлхий дулааныг хэдэн арван жилийн өмнөхөөс хоёр дахинаас илүү хурдтай хуримтлуулж байгаа бөгөөд үүний 90 орчим хувь нь далайд орж байна. [Их Британиийн] Лидсийн Их Сургуулийн профессор Пирс Форстерээр ахлуулсан олон улсын эрдэмтдийн баг хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй дулаарал 2025 онд аж үйлдвэржилтийн өмнөх түвшнээс 1.37°C-ээр нэмэгдэж, 2030 он орчимд 1.5°C-ыг давах магадлалтай байгааг тогтоожээ. (Earth.com)

Хиймэл дагуулын мэдээллээр Баруун Антарктидын эргийн Беллингсхаузены тэнгист ойролцоогоор 650,000 хавтгай дөрвөлжин километр буюу Францын нутаг дэвсгэрийн хэмжээтэй ойролцоо талбай бүхий мөс алга болж, өвөл болж байгаа ч бараг мөсгүй байгаа бөгөөд энэ нь сүүлийн 4 жилийн 3 дахь ер бусын бага мөстэй жил болж байна. (Znews)

Испанийн Галисид гарсан хээрийн түймэр Хербонд эхэлж, Тео руу тархсаны дараа 330 гектар талбай шатаж, хүмүүсийг нүүлгэн шилжүүлжээ. Өндөр температур, хүчтэй салхи түймрийг дэвэргэж, эрх баригчид онцгой байдлын түвшнийг 2-р түвшинд хүргэн өсгөж, гал унтраах нисэх онгоцыг дайчилжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

[АНУ-ын] Флорида, Карибын тэнгис, [АНУ-ын] Булангийн эргийн зарим хэсэгт саргассум далайн замаг түүхэн дээд хэмжээнд тархаж, задрах явцдаа нүд, хоолой, уушгийг цочроож болзошгүй хий болох устөрөгчийн сульфид ялгаруулснаар муудсан өндөгний үнэр ялгаруулж, эргийн цэвэрлэгээ, эрүүл мэндийн анхааруулга дагуулж байна. (Дэйли Мэйл)

Хятад, Европын судлаачид кальцийн фторидын талст доторх торий-229 цөмийг ашиглан дэлхийн анхны ажиллаж буй цөмийн цагийг бүтээжээ. Уг технологи нь лазерын давтамжийг тогтворжуулж чадах бөгөөд шилдэг атомын цагуудаас давах боломжтойг харуулжээ. Ирээдүйд хиймэл дагуулын навигац, таталцлын хэмжилт, физикийн шинэ туршилтад үүнийг ашиглах боломжтой юм. (ВнЭкспресс)

Нохой-хүмүүст зориулсан веган хоол улам түгэн дэлгэрч байна. Шинэ судалгаагаар тэжээвэр амьтан-ардын амьтан-хүний махан хоол нь байгаль орчинд өндөр өртөгтэйг онцолжээ. АНУ-д төвтэй PawCo зэрэг тогтвортой брэндүүд нүүрстөрөгчийн ул мөрийг эрс бууруулахын тулд шим тэжээлийн хувьд бүрэн хангалттай веган хувилбаруудыг сурталчилж байна. (ВежНьюс)

Дэлхийн хүнс үйлдвэрлэгч Nestlé компани цагаан будааны сүүний хувилбараар боловсруулж, Веган Нийгэмлэгээр баталгаажуулсан KitKat шоколадтай вафлийн веган хувилбар KitKat V-г Их Британийн дэлгүүрүүдэд худалдаанд гаргасны таван жилийн ойг тэмдэглэжээ. Уг веган дөрвөлжин шоколадыг худалдаанд гаргасан явдал нь Их Британи даяар веганизм мэдэгдэхүйц өсөж эхлэх үед эрс нэмэгдсэн эрэлтэд хариу болжээ. (Yahoo! News)

[Их Британийн] Уокингэм дэх Уокингэмийн Веган худалдаа 6-р сарын 21-нд Аавуудын өдрийн баярын тусгай арга хэмжээнд зориулан дахин зохион байгуулагдана. Гэр бүлд ээлтэй уг арга хэмжээнд Вокингхэм хотын захиргааны байрны гадна веган хоол, байгальд ээлтэй бэлэг, амьд хөгжмийн тоглолт багтаж байна. (Уокингэм.Түдэй)

Хятадын тэжээвэр амьтан-хүний залуу асран хамгаалагчид нохой хамтрагчдадаа ихээхэн мөнгө зарцуулж байна. Энэ чиг хандлагын нэг нотолгоо нь [Хятадын] Шанхай хотод орших, тэжээвэр амьтан-хүмүүсийг хүүхэд мэт халамжилдаг нохойн цэцэрлэг юм. Тус байгууламж нь шинэхэн зууш, гүйлтийн зам, харилцан үйлчлэлтэй тоглоом, унтлага, сонгодог хөгжим зэрэг дээд зэрэглэлийн үйлчилгээ санал болгодог. Ийм тансаг үйлчилгээ эрчимтэй өсөж буй нь Хятадын 46 тэрбум ам.долларын тэжээвэр амьтан-ардын зах зээлийг тэлэхэд нөлөөлж байна. (Ройтерс)

Мэттью Камиллери ашгийн бус Ричмонд сангийн олон нийтийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн санаачилгуудыг дэмжихээр Мальта даяар 50 километрийн явган аяллаа эхлүүлжээ. Аяллаа эхлэхээс өмнө хандив цуглуулах анхны зорилтоо давуулан биелүүлсэн тэрээр шинэ мэдээллээ цахимаар хуваалцаж буй бөгөөд дэмжигчид нь замын дагуу урам зориг өгч байна. (Лавин Мальта)

[Арабын Нэгдсэн Эмират улсын Шаржах хотын] Аль Яш суурины байшингийн борооны ус зайлуулах хоолойд гацсан хоёр муурын зулзагыг гал сөнөөгчид аварчээ. Гэрийн эзний дуудлагын хариуд ирсэн Шаржахын Иргэний хамгаалах газрын баг хэргийн газарт ирж, хоолойг тайран, бяцхан зулзагуудыг чөлөөлжээ. Нэг зулзагын биеийн байдал тогтворгүй байдалтай олдсон тул нэн даруй эмчилгээ хийж, хяналтад оруулахаар эмнэлэгт аваачжээ. Эмнэлгийн тусламж авсны дараа хоёр зулзагыг хотын захиргааны амьтан-хүмүүсийн асрах байранд шилжүүлсэн байна. (Гульф Ньюс)

Өдрийн ухаарал өгөх эшлэл: “Уйлах нь сул дорой гэсэн үг биш. Төрсөн цагаас тань хойш энэ нь амьд байгаагийн тань тэмдэг байсаар ирсэн.” – Их Британийн зохиолч, яруу найрагч Шарлотт Бронте (AZ Quotes)

Жонни Дэвисийн клиник үхлийн тохиолдлын тухай хоёр хэсэгт цувралын энэ хэсэгт Америкийн амьдралын урам өгөгч дасгалжуулагч, шилдэг борлуулалттай номын зохиолч 2012 оны Зул сарын баярын өмнөх үдэш гэнэт зүрх нь зогсож, энэ нь түүний амьдралын чиглэлийг хэрхэн өөрчилж, эхнэрийг нь түүнийг амьд үлдээхийн төлөө тэмцэхэд хүргэснийг хуваалцаж байна. Тэр шөнөөс өмнө Жонни 6 жилийн турш зүрхний дутагдалтай тэмцэж байжээ. Өглөөний 3 цагт эхнэрийнхээ дэргэд унтаж байхдаа тэрээр таталт өгч, хариу үйлдэл үзүүлэхээ больжээ. Эхнэр нь түргэн тусламж дуудсан бөгөөд дөрвөн гал сөнөөгч ирж, үргэлжлүүлэх хүртэл түүнд зүрх-уушгины сэхээн амьдруулалт [CPR] хийсэн бөгөөд аврагчид нийт1,200 удаа цээжин дээр нь шахаж, дефибриллятороор 6 удаа цахилгаанаар цохилт өгчээ. Зургаа дахь цохилтын дараа л тэр дахин амьсгалж эхэлсэн ч ухаан ороогүй хэвээр байв. 16 минут гаруй хугацаанд түүний судас цохилохгүй, тархинд нь хүчилтөрөгч очихгүй байжээ. Эмнэлэг рүү явах замд түүний зүрх дахин зогсож, эмнэлэгт очсоны дараа дахин нэг удаа зогсжээ. Эмч нар эхнэрт нь түүнийг амьд үлдсэн ч хүчилтөрөгч удаан дутагдсанаас хүнд хөгжлийн бэрхшээлтэй болж болзошгүй, ер нь амьд үлдэнэ гэдэгт төдийлөн итгэлгүй байгаагаа анхааруулжээ. Гэвч бие нь хариу үйлдэл үзүүлэлгүй хэвтэж байхад Жоннигийн хэлснээр ухамсар нь өөр хаа нэгтээ байжээ.

Би өөрийгөө эмнэлэгт, ширээн дээр, орон дээр байгааг харж байсан бөгөөд өөрийгөө цэвэр хайр, амар амгалан, ганцаардлын энэ орон зайд байгаа мэт мэдэрснээ санаж байна. Тэнд зүгээр л төгс аниргүй, бүх зүйл зогссон байлаа. Яг цаг хугацаа хүртэл өөрөө, бүх зүйл зүгээр л зогссон бөгөөд би асар их халамжлуулж буй мэт мэдэрснээ л санаж байна. Энэ нь дөнгөж төрсөн нярай анх удаа эхийнхээ тэвэрт мэдэрдэгтэй л адил байсан. Надад тэгж л санагдсан. Надад цэвэр хайр, баяр баясгалан, амар амгалан, аз жаргалын энэ оршихуйд бүрхэгдсэн мэт санагдаж, миний ухамсар: “би хаана ч байсан энэ газраас явахыг хүсэхгүй” гэсэн мэдрэмж төрж байснаа санаж байна.

Тэгээд би нэгэн дуу хоолой сонссон. Тэр намуухан дуу хоолой байсан. Эмэгтэй хүний хоолой юу, эрэгтэй хүнийх үү гэдгийг ялгаж чадаагүй ч энэ нь дуу хоолой байсан. Өөртөө ном унших үед толгой дотор сонсогддог дуу хоолой шиг, та тэр дууг сонсож чадах ч яг ямар сонсогдох, эсвэл хэн байж болохыг нь тодорхой хэлж чаддаггүйтэй л төстэй байсан. Гэхдээ та сонсож чадна. Надад яг тийм байсан бөгөөд тэр дуу хоолой надад миний цаг болоогүй, буцах ёстой гэж тодорхой хэлсэн. Тэгээд надад буцмааргүй санагдаж байснаа л санаж байна. Би яг байгаа газраа үлдэхийг хүссэн, харин хуруугаа инчдэн дуугаргахын төдийд л энэ болсон. Би энэ орон зайд байсан. Би энэ газарт байсан, гэсэн ч гэнэт буцаад биедээ орсон, өөрийгөө хүйтэн, бүр хөлдсөн байхыг мэдэрсэн. Эмч нар түүний үлдсэн эрхтний үйл ажиллагааг хадгалахын тулд тухайн үеийн дэвшилтэт технологи болох гипотермийн хөргөлтийн аргыг хэрэглэжээ. Жонни хөлдсөн бие рүүгээ буцаж байгаагаа мэдэрсэн ба тархи нь бүрэн сэргэхэд хэдэн өдөр шаардагджээ.

Түүнийг комд байх үед эхнэр нь чихэнд нь шивнэж, буцаад ирээч хэмээн гуйж байв. Гэвч эцэст нь сэрэхдээ Жонни түүнд нэг ч үг сонсоогүй гэж хэлжээ. Тэгээд би түүнд: “Хонгор минь, чиний хэлсэн юу ч надад сонсогдоогүй. Чиний хэлсэн бүхнээс би бүрэн тасарсан байсан, үнэндээ энэ талын ертөнц дээрх аливаа бүх зүйлээс бүрэн тасарсан байсан, бас би үүнийг санагалзаагүй.” гэж хэлсэн. Тэрхүү орон зайд байхдаа миний мэдэрсэн ганц зүйл бол бялхсан их хайр, баяр баясгалангийн мэдрэмж л байсан. Харин миний мэдрээгүй зүйл бол өвдөлтийн ачаа, харамслын ачаа, урам хугарал, цөхрөл, ямар ч төрлийн сөрөг энергийн ачаа байлаа. Бид бүгд яг одоо оршин буй биет ертөнцөд байхад тулгарч байдаг ганц зүйл нь сэтгэл хөдлөлийн ачаа дарамт юм. Харин би түүнийг огт мэдрээгүй. Би тийм зүйлсийн алийг нь ч мэдрээгүй, тэр л миний байсан тэр орон зай, тэр газарт байхын сайхан зүйл нь байсан. Тэр бол зүгээр л маш цэвэр ариун хайр байсан. Би түүнийг Диваажин байсан гэж хэлж чадахгүй. Би ямар ч сахиусан тэнгэр хараагүй. Би гэр бүлийнхнээсээ хэнийг ч хараагүй. Хонгилын төгсгөлд намайг хэн ч угтаагүй, тэгж хэлж болно. Би тэр орон зайд тийм зүйлийг мэдрэхээр хангалттай удаан байгаагүй гэж бодож байна. Гэхдээ миний хувьд, миний мэдэрсэн зүйл нь энэ төгсгөл биш гэдгийг би мэддэг болсон. Энэ бол зөвхөн эхлэл, ялангуяа өөрийгөө тэнд хэвтэж байгааг харж, “за, би тэнд биш байна” гэдгээ мэдэх үед. Би тэр орон зайд биш байна. Гэхдээ би түүнийг харж чадна.

2-р хэсэгт Жонни буцаж ирсний дараах амьдрал түүний огт төсөөлөөгүй шинэ бүлгийг хэрхэн нээснийг тайлбарлана. Эхэндээ, эмнэлгээс анх гарахад өөр цаг үе байсан. Яг л, надад янз бүрийн зүйлс орж ирж байсан. Жонни Дэвисийн үхэлд ойртсон туршлагын 2 хэсгийн 2-р хэсгийг маргааш үзээрэй. (Олон улсын клиник үхлийн судалгааны нийгэмлэг [IANDS])