ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 6-р сарын 2

Норвег улс Францын цөмийн халхавчид нэгдэх хэлэлцээр эхлүүлж, томоохон стратегийн өөрчлөлт хийх дохио өглөө. Энэ нь Франц түнш орнуудаа хамгаалахаар өөрийн цөмийн тогтоон барих чадавхыг өргөжүүлэх санал бөгөөд АНУ тэргүүтэй НАТО [Умард Атлантын гэрээний байгууллага]-ын тогтоон барих хүчнээс цааш Европын аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх өргөн хүрээний батлан хамгаалах гэрээний нэг хэсэг юм. (Дан Три)

Blue Origin компанийн New Glenn пуужин [АНУ-ын] Кейп Канавералд хөдөлгүүр асаах туршилтын үеэр дэлбэрч, ойролцоох айлуудад чичиргээ үүсгэсэн ч хүн бэртэж гэмтээгүй байна. Тус компани төлөвлөсөн хиймэл дагуул хөөргөх ажиллагаанаас хэдхэн хоногийн өмнө болсон энэ томоохон саатлыг шалгаж байна. (NPR)

Их Британид 5,000 гаруй хүнийг хамруулсан урт хугацааны судалгаагаар хэвлийд байх үе, нярай үе болон хүүхэд насандаа агаарын бохирдлын өндөр хэмжээнд өртөх нь уушгины өсөлтийг залуу насны эхэн үе хүртэл удаашруулдаг бөгөөд хамгийн их нөлөө нь өсвөр насанд илэрдэг болохыг тогтоожээ. (Гардиан)

Угандагийн эрүүл мэндийн ажилтнууд Эбола вирусийн Бундибугё омгийн халдвар авч, Конго улсын зүүн хэсэгт сэжигтэй тохиолдол бараг 1,000-д хүрч, 100 гаруй халдвар батлагдан, дор хаяж 220 сэжигтэй нас баралт бүртгэгдсэний дараа Уганда улс Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улстай хиллэдэг хилээ түр хаажээ. (PBS НьюсАур)

АНУ-д 4-р сард хачгаар дамжих өвчний улмаас яаралтай тусламжид хандсан тохиолдол 2017 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрчээ. Өвөл богиносож байгаагаас Лаймын өвчин, Повассан вирус, Альфа-гал хам шинжийн тохиолдол огцом нэмэгдэж байна. Лабораторийн шинжилгээ заримдаа хуурамч сөрөг хариу өгдөг тул эмч нар өвчтөнүүдийн шинж тэмдэгт үндэслэн эмчилгээг эрт эхлүүлж болзошгүй байна. Эрх баригчид гадаа байсныхаа дараа даруй бүх биеэ шалгаж, өвчин дамжих эрсдэлийг бууруулахын тулд хачгийг аль болох хурдан, зөв аргаар авахыг уриалж байна. (Фокс Ньюс)

[АНУ-ын] Хавайн Их Сургуулийн Хавдар судлалын төв-ийн судалгаагаар ургамлын гаралтай “эрүүл” хооллолт нь Альцхаймер болон түүнтэй холбоотой зөнөгрөлийн эрсдэлийг 12%-аар бууруулж болохыг тогтоожээ. Ийм хооллолтыг “бүхэл үр тариа, жимс, хүнсний ногоо, ургамлын тос, самар, буурцагт ургамал, цай, кофе”-г нэн тэргүүнд хэрэглэнэ гэж тодорхойлсон байна. “Нэмэлт сахар, жимсний шүүс, цэвэршүүлсэн үр тариа, мөн түргэн хоол эсвэл боловсруулсан хоолны нэг хэсэг болж идэгдэх нь элбэг төмс” гэж тодорхойлсон эрүүл бус ургамлын гаралтай сонголт руу шилжих нь эрсдэлийг 25%-аар нэмэгдүүлдэг бол цаг хугацааны явцад эрүүл бус хооллолтоос татгалзан хооллолтоо сайжруулах нь зөнөх өвчний эрсдэлийг 11%-аар бууруулдаг байна. (Плант Бэйсэд Ньюс, Ньюсуайс)

Эмнэлгийн мэргэжилтнүүд бүжиглэх нь тэнцвэрийг сайжруулж, булчинг бэхжүүлэн, тархины эрүүл мэндийг дэмжих замаар ахмад настнуудыг илүү эрүүл, сэргэлэн байлгадаг гэж үзэж байна. [АНУ-ын] Аризона мужийн Тусон хотод Rodeo City Wreckettes бүжгийн хамтлаг [50 ба түүнээс дээш насны эмэгтэйчүүдээс бүрдсэн хамтлаг] тогтмол бэлтгэл хийж, гишүүдээ идэвхтэй байх, ганцаардлаа даван туулах, сэтгэл санаагаа өргөхөд нь туслахын зэрэгцээ чухал нийгмийн холбоог бий болгож байна. (AP)

Энэтхэгт 11 жилийн хамгийн сул муссоны улирал болно гэж таамаглаж байгаа бөгөөд 2026 оны 6-9 сар хүртэлх хур тунадас нь эрт эхэлсэн Эль Ниньо цаг уурын үзэгдлээс шалтгаалан дундаж түвшний ердөө 90%-д хүрэх төлөвтэй байна. Хур тунадас багасах нь ургацын гарцад сөргөөр нөлөөлж, инфляцын эрсдэлийг нэмэгдүүлэн, хөдөөгийн орлого, хэрэглэгчдийн сөрөг нөлөө үзүүлэх төлөвтэй байна. (Ройтерс)

Шинэ дүн шинжилгээгээр дэлхийн дулаарал нь Хаж [исламын жил бүрийн мөргөл]-ийг улам аюултай болгож буйг харуулжээ. Саудын Арабын Мекка хотод өмнө нь ихэвчлэн зун л тохиолддог байсан 40°C-ийн халуун одоо 5 сараас эхлэн болж байна. Хүлэмжийн хийн ялгарлыг хурдан бууруулахгүй бол энэ зууны эцэс гэхэд мөргөлчид жилийн турш аюултай халуунтай нүүр тулна гэж эрдэмтэд анхааруулж байна. Харин Саудын Араб улс мөргөлчдөд туслахаар сэрүүцүүлэх цэгүүд болон бусад үйлчилгээг өргөжүүлж байгаа ч судлаачид хийн ялгарлыг бууруулах нь амин чухал гэдгийг онцолж байна. (Гардиан)

[АНУ-ын] Теннесси мужийн Кокк тойрогт хүчтэй үер бууж, нэмэгдсэн усны урсгалд урссан 64 настай эмэгтэй амиа алджээ. Аадар бороо өргөн хүрээний үер үүсгэж, олон удаагийн яаралтай аврах ажиллагаа, нүүлгэн шилжүүлэлт хийхэд хүргэсэн байна. Улаан Загалмай нийгэмлэг нүүлгэн шилжүүлсэн хүмүүст зориулан түр хоргодох байр нээжээ. (Уотчерс)

PETA [Амьтанд ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг]-ийн мөрдөн шалгалтаар дэлхийн ноос, мохер, ангор, ноолуур, альпаканы ноосны нийлүүлэлтийн сүлжээнд тогтмол хүчирхийлэл байдгийг баримтжуулсны дараа [Испанийн] Ибиза загварын наадам ноос болон амьтан-хүний гаралтай бусад сүлжмэл эдлэлийг тайзан дээрээ гаргахыг хоригложээ. Зохион байгуулагчид энэ алхмыг амьтан-хүний гаралгүй, тогтвортой загвар руу чиглэсэн өргөн хэмжээний өөрчлөлтийн нэг хэсэг тайлбарлажээ. (PETA UK)

Францын шүүх [Францын] Альзаст шилүүс-хүнийг зодож хөнөөсөн эмэгтэйд тэнсэн харгалзах ял оноож, 30,000 гаруй еврогийн нөхөн төлбөр оногдууллаа. Энэ шийдвэр нь Швейцарт саяхан шилүүс-хүмүүсийг хууль бусаар хөнөөсөн хэргүүдэд ногдуулсан хавьгүй хөнгөн шийтгэлээс эрс ялгарч буй бөгөөд хил дамнасан хэрэгжилтийн зөрүүг ил болгож байна. Байгаль хамгаалагчдын анхааруулж буйгаар энэ ялгаа нь энэ ховордсон төрөл зүйлийг хамгаалах ажлыг сулруулж байна. (Уайлд бэйм Уайлд)

Дэлхий даяар ердөө ойролцоогоор 450 шувуу-бодгаль үлдсэн, нэн ховордсон улбар шар духт паракит-хүмүүсийн тоо толгой 55 дэгдээхэй гаргасан үржил сайтай нэг хосын ачаар ихээхэн нэмэгджээ. Энэ нь энэ зүйлийн нийт тооны 10 гаруй хувь болж байна. (Тайпей Таймс)

Greenpeace-ийн мэдээлснээр, олборлогчид бодит уул уурхайн үйл ажиллагаагүй газруудын зөвшөөрлийг ашиглан, 2018 оноос 2026 оны 3-р сар хүртэл 26.8 тонн хууль бус алтыг хууль ёсны мэт болгож, Бразилын Амазоны ширэнгэн ойгоос олон тэрбум ам.долларын алт хууль бусаар олборлосоор байна. Энэ нь Бразилын ерөнхийлөгч Лулагийн хатуу арга хэмжээг сулруулж, Каяпо зэрэг уугуул иргэдийн нутгийг сүйтгэж байна. (Ройтерс)

[Их Британийн] Мид Корнуолл намагт газрыг Үндэсний байгалийн нөөц газраар тодорхойлж, 1,100 гаруй га эртний намгархаг өндөрлөг газар, намаг, ой мод болон Хелман Тор, Касл-ан-Динас зэрэг түүхэн газруудыг нэгтгэн, ховор амьтдыг хамгаалах, амьдрах орчныг сэргээх, олон нийтийн нэвтрэх боломжийг сайжруулахыг зорьж байна. (Gov.uk)

NASA [Агаарын нислэг, сансрын уудмыг шинжлэн судлах үндэсний төв] Артемисын эринд Сарны өмнөд туйлд хүн амьдрах боломжтой урт хугацааны бааз байгуулах төлөвлөгөөний шинэ дэлгэрэнгүй мэдээллийг танилцууллаа. Гурван үе шаттай замын зураглал нь багтай газардах ажиллагаа болон робот системүүдээр эхэлж, дараа нь эрчим хүч, тээвэр, нөөц олборлох дэд бүтцээр өргөжин, эцэст нь 2032 оноос хойш Саран дээр байнгын амьдрах орчин байгуулахаар тусгажээ. (Түөй Трэ)

Дөрөв дэх жилдээ зохион байгуулагдах Veg in the 'Burg Vegfest 6-р сарын 6-нд [АНУ-ын] Виржини мужийн Петерсбургт болно. Үнэгүй, гэр бүлд ээлтэй энэ арга хэмжээнд веган амьдралын хэв маягийг сурталчлах зорилгоор веган хоол хүнс худалдаалагчид, хоол хийх үзүүлбэр, эрүүл мэндийн илтгэгчид оролцоно. Бүх төрлийн хооллолтын хэв маягтай хүмүүс мөн фитнесийн хичээлүүд, эдгэрлийн цогц хэлэлцүүлгүүдийг сонирхон үзэх боломжтой. (Прогресс-Индекс)

Жил бүрийн 8-р сарын 22-нд тэмдэглэдэг 2026 оны Дэлхийн ургамлын сүүний өдөр дэлхий даяар эрүүл, байгальд ээлтэй сүүний орлуулагчдыг сурталчилж, бүйлс, шар буурцаг, овьёос, наргилын самрын сүү зэрэг сонголтыг дэмжиж байна. Веган амьдралын хэв маяг, тогтвортой байдалд хэрэглэгчдийн сонирхол нэмэгдэж байгаа нь ус, газар, эрчим хүчийг үлэмж бага ашигладаг, шим тэжээлээр баялаг, лактозгүй эдгээр сонголтын дэлхийн эрэлтийг өсгөж байна. (OneWorldNews.com)

Европын Sunfly брэнд хоолны хязгаарлалттай гэр бүл, сургуулиудад зориулан харшил үүсгэгчгүй наранцэцгийн үрийн түрхлэгүүд [Наран цэцгийн үрийн зөөлөн цөцгий, Наранцэцгийн үрийн ердийн цөцгий – нэмэлт сахаргүй, Наран цэцгийн үрийн какаотой цөцгий]-ийг Австралид худалдаанд гаргалаа. Самар, шар буурцаг, цавуулаг зэрэг гол 14 харшил үүсгэгч агуулаагүй, шим тэжээлээр баялаг, байгальд ээлтэй эдгээр бүтээгдэхүүн нь Viking Imports түгээгчээр дамжуулан бие даасан жижиглэн худалдаачдаас цааш хүртээмжийг өргөжүүлэхийг зорьж байна. (Ретэйл Уорлд Магазин)

[АНУ-ын] Флорида мужид Сплаш хэмээх Азийн жижиг сарвуут халиу-хүн усан доорх эрэн хайх, уснаас гаргах ажиллагаанд тусалж байна. Нотлох баримт, хүний шарилын үлдэгдэл олоход сургасан Сплаш нь нохой-хүн, шумбагчдад тулгардаг хязгаарлалтыг даван гарах чадвартай. Уг онцгой халиу найз нь 25 жилийн өмнөх аллагын хэргийг илрүүлэхэд тусалсан зэргээр 20 гаруй амжилттай ажиллагаа гүйцэтгэсэн байна. (Күүл Даун)

[АНУ-ын] Арканзас мужийн Норт Литл Рокын гал сөнөөгчид Рокет хочтой элбэнх-хүнийг хогийн савнаас аварчээ. Багийнхан толгой нь гацсан, гэмтэж бэртээгүй амьтан-иргэнийг чөлөөлөхийн тулд төмөр нүхийг зүсэж, дараа нь түүнийг Бернс цэцэрлэгт хүрээлэн рүү шилжүүлсэн бөгөөд энэ нь зэрлэг амьтан-хүмүүс ба хотын орчин хоорондын тулгаралт нэмэгдэж байгааг харуулж байна. (Күүл Даун)

Хай Фон хотын эрх баригчид хууль бус агнуурын эсрэг хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний дараа ховор шувуу-хүмүүс зэрэг 3,200 гаруй зэрлэг амьтан-хүнийг Кат Ба Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд тавьжээ. Цагдаа нар Ау Лак (Вьетнам)-ын зэрлэг амьтан-хүмүүсийг хамгаалахын тулд бараг 300 сэжигтнийг шалгаж, ангийн хэрэгслийг хураан авч, тэжээвэр амьтан-хүмүүсийн дэлгүүрүүд дэх их хэмжээний хууль бус худалдааг илрүүлжээ. (Бао Сүк хое ва Дой сон)

[АНУ-ын] Гейнсвиллийн нэгэн эмэгтэйг амьтан-хүмүүст маш хэрцгий хандсан хэргээр буруутгалаа. Цагдаагийн ажилтнууд зогсоол дээрх машинаас түүний нохой хамтрагчийг амь насанд аюултай байдалтай байхад нь аварсан бөгөөд дотоод гадаргуу хянах самбарт Фаренгейтийн 171 хэм (ойролцоогоор Цельсийн 77 хэм), шалны хэсэгт Фаренгейтийн 101 хэм (ойролцоогоор Цельсийн 38 хэм) хүрсэн байжээ. (WCJB)

Өдрийн мэргэн эшлэл: “Бүх зүйл гоо үзэсгэлэнтэй, харин хүн бүр түүнийг олж хараад байдаггүй.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, философич Күнз (цагаан хоолтон) (BrainyQuote)

Уэйн Чезарогийн гурван хэсэгт өгүүлэх клиник үхлийн тохиолдолд Америкийн зохиолч Уэйн амьсгалын дутагдалд орох үед зүрхний шигдээс болсон нь түүнийг биеэс нь гаргаж, дөрвөн ялгаатай үе шатаар хэрхэн хөтөлснийг хуваалцаж байна. Үүнд түүний талийгаач эхнэр, өмнөх дайснууд, хайртай амьтан хамтрагчид болон амьдрал нь ямар нэг байдлаар түүний амьдралтай холбогдсон бусад хүмүүс түүнд үзэгдсэн байна.

70 гаруй настай ч олон арван жил фитнесийн зааланд тогтмол хичээллэсний ачаар эрүүл мэнд нь маш сайн байсан Уэйн ач охиноосоо өвчний халдвар авч, эхэндээ түүнийг ханиад гэж үл тоомсорложээ. Хөдөөх эдлэн газартаа таван корд түлээ хагалж байх үед нь түүний толгой улам хүчтэй эргэж, амьсгалахад хүндрэлтэй болж эхэлжээ. Тэр гэр лүүгээ буцан алхаж, ардаа хаалгаа хаах тэр мөчид гэнэт ачааны машин мөргөсөн мэт мэдрэмж төржээ. Тэр өвдөг дээрээ унаж, хэвийн амьсгалж чадахгүй болсон байна. Тэр яаралтай тусламж дуудсан бөгөөд түргэн тусламжийнхан ирэхэд ухаан нь орж гарч байлаа. Уэйн түргэн тусламжийнханд өөрийгөө DNR буюу сэхээн амьдруулахгүй байх хүсэлтэй гэдгээ хэлжээ. Гэвч түүний зааврыг үл хайхран шууд эмнэлэг рүү яарсан охин нь Уэйний зүрх зогсох [цэнхэр код/ зүрхний зогсолт] яг тэр үед яаралтай тусламжийн өрөөнд орж ирээд, өөрийгөө түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэж мэдэгдэн, тус багт түүнийг сэхээн амьдруулахыг тушаажээ. Уэйн амьсгалын замын синцитиаль вирус (RSV), уушгины хатгалгаа, томуу, зүрхний шигдээсээр өвдсөн байсан бөгөөд зүрх нь 1 минут 21 секундээс 2 минут 20 секундийн хооронд зогссон байна. Яаралтай тусламжийн өрөөнд хагас ухаантай хэвтэж байхдаа Уэйн өөрийгөө биеэсээ салж буйг мэдэрчээ. Дараа нь ямар ч санаа зорилгогүйгээр тэр гэнэт гарчихсан байна.

Би гарчихлаа. Би биеэсээ гарчихлаа. Биет зүйлтэй ямар нэгэн холбоотой гэсэн мэдрэмж надад огт үлдээгүй. Би тэнд сууж байна, би тэнд байна, гэхдээ хэвтэж байгаа мэт санагдаж байна. Эргэн тойрны минь бүх зүйл цагаан, яг л маш их нарны гэрэл туссан цагаан үүлний дунд байгаа мэт байв. Энэ нь нэвтэршгүй цагаан Гэрэл биш, харин тухтай цагаан Гэрэл байв. Цагаан Гэрлээс надад мэдрэгдсэн зүйл гэвэл тэр цагаан Гэрэл миний эргэн тойронд хаа сайгүй байгаа мэт санагдсан. Би ямар ч биегүй, юу ч үгүй, бүр цагаан Гэрлийн нэг хэсэг болсон бөгөөд тэр цагаан Гэрэл ухамсартай мэт, энэрэнгүйгээр “Амар амгалан бай. Амар тайван бай” гэж надад хэлж, тушаасан юм.

Тэгээд хэсэг хугацааны дараа би мэдрэмжүүд мэдэрч эхэлсэн. Надад төрсөн мэдрэмжүүд өөр өөр харизмата [сүнслэг бэлгүүд]-аас ирж байлаа. Хүүхэд байхдаа эмээгийнхээ өвөр дээр суухад, тэр намайг сургуульд явуулахаасаа өмнө нүүрийг минь угааж өгдөг байсан тэр үеийн мэдрэмж. Найз минь хүрч ирээд намайг хажуугаас тохойлдож, надтай тоглож наргих үеийн мэдрэмж. Тэр л мэдрэмж. Бүрэн дэлгэсэн дарвуултай завины тавцан дээр, салхи, усны цацлага үсэнд минь мэдрэгдэн зогсох үеийн мэдрэмж. Эдгээр мэдрэмж нэгэн нэгдмэл ухамсартай холбоотой байв. Тэгээд би тэнд сууж, эсвэл энэ орон дээр хэвтэж, нэлээд удаан байхад тэдгээр олон янзын туршлагаас нэг мэдрэмжийн дараа нөгөө нь ирж, бүх явдал дурсамж эсвэл залуу үеэс минь ирж байгаа мэт санагдсан.

2-р хэсэгт Уэйн туулсан зүйлийнхээ дараагийн үе шат руу орж, түүнд дүрүүд үзэгдэж эхэлдэг бөгөөд энэ нь олон жилийн өмнө алдсан эхнэрээс нь эхэлнэ. Би эхнэрээ харсан. Бид ярилцаж, тэврэлдэх мэт хувийн уулзалт байгаагүй. Түүнийг надад үзүүлж байгаа мэт байсан бөгөөд би түүнийг 40 жилийн өмнөх төрхөөр нь, бүр түүнээс ч сайхнаар харсан. Тэр амьтдын ертөнцийн гишүүдээр хүрээлэгдсэн, ард нь Гэгээнтэн оршнолууд мэт харагдах зүйлс байсан, учир нь тэд гэрэлтэж байлаа. Уэйн Чезарогийн клиник үхлийн тохиолдлын 3-ын 2-р хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (JeffMara Podcast)